Η Χρυσή Αυγή στα χνάρια του Ρόζενμπεργκ Του Δημήτρη Ψαρρά

Την ίδια ώρα που η ηγεσία της Χρυσής Αυγής «λουφάζει» και ο Αρχηγός της δηλώνει την πίστη του στο ευρώ (βλ. Ιός, «Λούφα και Χρυσή Αυγή», «Εφ.Συν.», 8.8.2015), από τα επίσημα μέσα ενημέρωσης που διαθέτει η οργάνωση εξαπολύεται ανοιχτή ναζιστική προπαγάνδα (εφ. «Χρυσή Αυγή», 5.8.2015).

Ξεχωρίζει η επαναφορά των παλιών συμβόλων της οργάνωσης (μαυροκόκκινη σημαία, μαίανδρος-σβάστικα), αλλά και η δημόσια διακήρυξη των αρχών του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού, ενώ δεν λείπει και η φαντασίωση ενός νέου ευρωπαϊκού «Τρίτου Ράιχ» υπό την ηγεσία του μετενσαρκωμένου Χίτλερ-Μιχαλολιάκου.

Χαρακτηριστικό το ανυπόγραφο «θεωρητικό» κείμενο που δημοσιεύτηκε ταυτόχρονα σε όλους τους ιστότοπους της οργάνωσης, στο οποίο αναπτύσσεται η «κοσμοθεωρία» της Χρυσής Αυγής.

Μάταια θα αναζητήσει κανείς σ’ αυτό το κείμενο τις λέξεις «Ελλάδα» ή «Ελληνες». Λόγος γίνεται μόνο για τη «Φυλή», το «Αίμα» και την «Τιμή», τις τρεις λέξεις-κλειδιά του ναζισμού. Και πιο συγκεκριμένα:

Το «κάλεσμα της φυλής»

Ο συντάκτης του κειμένου δηλώνει ότι οι χρυσαυγίτες στέκονται «όρθιοι σε έναν κόσμο ερειπίων, ανταποκρινόμενοι στο αδιάκοπο κάλεσμα της Φυλής, που ρέει και χάνεται μέσα στα βάθη των αιώνων. Διαβαίνουμε, με κάθε κόστος, τον δρόμο του Καθήκοντος, ενάντια στο νοσηρό και διεφθαρμένο κατεστημένο της απόλυτης παρακμής και του μηδενισμού».

■ Ο τρόπος δράσης της οργάνωσης είναι «ακατάβλητη θέληση και σιδηρά πειθαρχία».

■ Η σημαία τους δεν είναι η γαλανόλευκη, αλλά «το Ιερό Μαυροκόκκινο Λάβαρο [που] θα στέκει μεγαλόπρεπο και επιβλητικό, δηλώνοντας την υπεροχή της Αρχέγονης Ιδέας μας, αλλά και την εκπλήρωση του ιστορικού πεπρωμένου της ύπαρξής μας».

■ Στις φλέβες τους «κυλούν καυτές, οι αιώνιες αξίες της Τιμής και του Αίματος, τροφοδοτώντας μας με όλα όσα χρειαζόμαστε για να μαχόμαστε αδιάκοπα και ανελέητα το σκοτάδι και τον ηθικό εκφυλισμό του διεστραμμένου δημιουργήματός τους».

■ Απέναντι στην «κοινωνία της μετριότητας», η οργάνωση επιλέγει «συνειδητά τη μετωπική σύγκρουση από την αδράνεια και τον ντροπιαστικό συμβιβασμό, τακτικές που χαρακτηρίζουν υπάρξεις δειλές και τρομαγμένες».

■ Με δυο λόγια παραμένουν «πιστοί και αμετανόητοι για την επιλογή που κάναμε. Μια επιλογή απολύτως συνειδητή, που μας φέρνει εγγύτερα την εκπλήρωση του προγονικού μας γίγνεσθαι».

■ Θεωρούν τους εαυτούς τους «ευλογημένους και καταραμένους» επειδή «ο σοφός Δημιουργός του κόσμου αυτού μας έκανε τη μεγάλη Τιμή, να είμαστε εμείς αυτοί που θα δίνουμε καθημερινά σχήμα στην Ιερή και Αφθαρτη Ιδέα μας, σάρκα και οστά στο Οραμά μας».

■ Και πώς θα γίνουν αυτά; «Σε αυτή τη ζωή τα πάντα κατακτώνται με το σπαθί. Η αγανάκτηση ξεχείλισε και η οργή απέκτησε πρόσωπο. Η ισχύς μας, το Αίμα του Λαού μας. Η φλογερή μας Πίστη, το μοναδικό μας όπλο, μετουσιώνεται σε Αγώνα σκληρό και ασυμβίβαστο».

Ο πυρήνας αυτής της δυσνόητης προπαγάνδας –αλλά και τόσο γνωστής από τη ναζιστική περίοδο- είναι η αναφορά στην «Ψυχή της Φυλής».

Ο όρος αυτός (γερμανικά «Rassenseele») βρίσκεται στο επίκεντρο της εθνικοσοσιαλιστικής κοσμοθεωρίας (βλ. Cornelia Schmitz-Berning, «Vokabular des Nationalsozialismus», 1998, σ. 522-4).

Τον εισήγαγαν οι διαβόητοι θεωρητικοί του ρατσισμού Χανς Γκίντερ και Λούντβιγκ Κλάους, ενώ τον ανέπτυξε στο έργο του «Ο Μύθος του 20ού Αιώνα» ο Αλφρεντ Ρόζενμπεργκ.

Μάλιστα η βίβλος αυτή του ναζιστικού ρατσισμού ξεκινά με το κεφάλαιο που επιγράφεται «Φυλή και Φυλετική Ψυχή», ενώ το σχετικό απόσπασμα έχει κυκλοφορήσει το 2003 και σε ελληνική μετάφραση του βετεράνου χρυσαυγίτη Στέφανου Γκέκα από τις εκδόσεις «Απολλώνειο Φως» του επίσης ναζιστή και συνεργάτη της Χρυσής Αυγής, Ιωάννη Χαραλαμπόπουλου.

Η επιστροφή της Χρυσής Αυγής στην «ασφάλεια» των βαθιών ναζιστικών της πεποιθήσεων είναι κι αυτή σημάδι της εσωτερικής ανισορροπίας που έχει προκληθεί από τη δικαστική διερεύνηση του εγκληματικού της χαρακτήρα.

Και υπάρχουν πολλά σχετικά κείμενα που επιβεβαιώνουν την προσπάθεια να στηριχτεί η ομερτά του ηγετικού της πυρήνα στους δεσμούς αίματος τόσων χρόνων ναζιστικής δράσης στο πεζοδρόμιο.

Μάλιστα τα «θεωρητικά» κείμενα που απευθύνονται στο «Μέτωπο Νεολαίας» της οργάνωσης, βασίζονται σε έναν άλλο εθνικοσοσιαλιστή διανοούμενο, τον Γάλλο Ρομπέρ Μπραζιγιάκ.

Μικρή λεπτομέρεια: ο Ρόζενμπεργκ απαγχονίστηκε ως εγκληματίας πολέμου μετά τη δίκη της Νυρεμβέργης το 1946, ενώ ο Μπραζιγιάκ ως δωσίλογος το 1945.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Read More

Μάης '68: Η φαντασία στην εξουσία και στη λογοτεχνία

Επιμέλεια: Αλέξανδρος Στεργιόπουλος- TO PERIODIKO


H βιβλιοπαραγωγή του 1968 έχει κάτι από το πνεύμα του “Μάη του ’68”, ακόμα και στα βιβλία που γράφτηκαν λίγο πριν. Ένα από τα συνθήματα που σφράγισαν την εξέγερση ήταν το “η φαντασία στην εξουσία”. Ήταν η χρονιά τού Διπλού Έλικα, του James Watson, για την ανακάλυψη της δομής του DNA και μαζί και του The Teachings of Don Juan: A Yaqui Way of Knowledge, του ανθρωπολόγου Carlos Castaneda που έκανε θραύση εκείνα -και τα μεταγενέστερα χρόνια- μέσα σε ένα κλίμα αποδόμησης του δυτικού πολιτισμού. Είναι η χρονιά που ο -γνωστός από τη «Σύγκρουση των Πολιτισμών»- Samuel P. Huntington γράφει και εκδίδει το Political Order in Changing Societies, ενώ κυκλοφορούν παράλληλα πολλά μανιφέστα και πολιτικές αναλύσεις. Ας δούμε, όμως, τι συνέβη στη λογοτεχνία. 

Τα λογοτεχνικά έργα που εκδόθηκαν τη συγκεκριμένη χρονιά εντάσσονται, τα περισσότερα, στην εξουσία της φαντασίας. Ξεχωρίζει το “2001: A Space Odyssey” του Arthur C. Clarke. Υπάρχουν όμως και υπογραφές σε άλλα είδη. Anthony Burgess με Comic Novel. Gore Vidal με σατιρικό. Aleksandr Solzhenitsyn με ημιαυτοβιογραφικό-πολιτικό βιβλίο. Παρακάτω παραθέτουμε λίστα με κάποιους από τους πιο σημαντικούς τίτλους που εκδόθηκαν τη χρονιά της εξέγερσης.

 …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

“The High King”: Βιβλίο φαντασίας από τον Lloyd Alexander. Το τελευταίο από τη σειρά “The Chronicles of Prydain”. Κέρδισε το λογοτεχνικό βραβείο “Newbery Medal” το 1969.

“Asimov”s Mysteries”: Συλλογή 14 μικρών ιστοριών του Isaac Asimov. Σχεδόν όλες μυστηρίου επιστημονικής φαντασίας. Δημοσιεύθηκαν σε περιοδικά μεταξύ 1954-1967, εκτός από την πρώτη που είχε δημοσιευθεί το 1939.

“Black Easter”: Το βιβλίο ανήκει στα αξιόλογα του φαντασιακού. Υποψήφιο για το βραβείο “Nebula”. Συγγραφέας ο James Blish. Έμπορος όπλων προσλαμβάνει άτομο που ασχολείται με τη μαύρη μαγεία για να εξαπολύσει όλους τους δαίμονες της κόλασης σε μια μέρα.

 “Eva Trout”: Το τελευταίο μυθιστόρημα της Elizabeth Bowen. Μπήκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο “Booker” το 1970. Αμιγώς κοινωνικού περιεχομένου με την επικοινωνία να βρίσκεται στο πυρήνα του.

 “By The Pricking of My Thumbs”: Η Agatha Christie ξαναβρίσκει τους ήρωές της Tommy και Tuppence, σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, να έχουν μεγαλώσει πραγματικά και να εμπλέκονται σε μία ακόμη αστυνομική περιπέτεια. Ο τίτλος προέρχεται από την 4^η πράξη της 1^ης σκηνής του Macbeth (Shakespeare)

 “La Place de l’étoile”: O Patric Modiano συγγράφει το πρώτο του μυθιστόρημα, το οποίο εκδίδεται από τον Gallimard το 1968. Ο τίτλος παραπέμπει στο αστέρι που επέβαλαν οι Ναζί στους Εβραίους και στην ομώνυμη πλατεία του Παρισιού.

 “Stand on Zanzibar”: Από τα πιο αξιόλογα βιβλία επιστημονικής φαντασίας. Δυστοπικό. Ανήκει στο νέο κύμα του είδους. Συγγραφέας του ο John Brunner. Κέρδισε αξιόλογα βραβεία όπως το “Hugo Award” το 1969 και το “BSFA” (British Science Fiction Award) την ίδια χρονιά.

“Enderby Outside”: Και μόνο το όνομα του συγγραφέα αρκεί για να βρίσκεται στη λίστα μας: Anthony Burgess. Δημιουργός τού “A Clockwork Orange”. Το συγκεκριμένο ανήκει στην τετραλογία του “Enderby” και είναι το δεύτερο μέρος. Πρόκειται για comic novel.

 “2001: A Space Odyssey”: Ο τίτλος παραπέμπει στο αριστούργημα του Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Παρ” όλα αυτά δεν πρέπει να λησμονούμε τον συγγραφέα του βιβλίου στο οποίο βασίστηκε: Arthur C. Clarke. Δούλεψε μαζί με τον σκηνοθέτη, όμως αυτός χρεώθηκε τον τίτλο του συγγραφέα.

 “Conan of the Isles”: Το βιβλίο εντάσσεται στα άξια αναφοράς για δύο λόγους. Πρώτον, γράφτηκε από δύο άτομα. Τους L.Sprague de Camp, Robert E. Howard. Δεύτερον, οι πάρα πολλές ανατυπώσεις. Εκδόθηκε το 1968 και είχε πάνω από δέκα επανεκδόσεις. Ανήκει στο είδος της φαντασίας.

“Do Androids Dream of Electric Sheep?”: Ο Philip K. Dick ανήκει στους κορυφαίους της επιστημονικής φαντασίας. Μάλιστα, έχει ενταχθεί στο Hall of Fame του είδους. Το εν λόγω έγινε η βάση για τη δημιουργία του “Blade Runner”. Η ιστορία τοποθετείται σε ένα μετά-αποκαλυπτικό , κοντινό μέλλον.

 “Preserve and Protect”: Πολιτικό μυθιστόρημα από τον Allen Drury. Το τρίτο σίκουελ του “Advice and Consent” για το οποίο έλαβε το βραβείο “Pulitzer” το 1960. Εισαγωγή στα σκοτεινά μονοπάτια της αμερικανικής πολιτικής.

 “Airport”: Ο Arthur Hailey ήταν συγγραφέας που ήξερε πώς να γράφει ευπώλητα βιβλία. Αυτό δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση. Αναφέρεται σε ένα μεγάλο αεροδρόμιο και στις προσωπικότητες όσων το χρησιμοποιούν, εξαρτώνται και υποφέρουν απ” αυτό.

 “A Kestrel for a Knave”: Από τα πιο γνωστά βιβλία του Barry Hines. Πρωταγωνιστής ο νεαρός εργάτης Billy Casper. Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Κεν Λόουτς. Επίσης, χρησιμοποιείται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση του Ηνωμένου Βασιλείου.

 “Setting Free the Bears”: Το πρώτο μυθιστόρημα του John Irving. Συγγραφέας με αρκετά μεγάλο αριθμό πωλήσεων, ενώ έχει κερδίσει και Όσκαρ προσαρμοσμένου σεναρίου. Αν και δεν είχε καλή αποδοχή, περιείχε τα στοιχεία που τον έκαναν διάσημο.

“A Small Town in Germany”: Το όνομα του John Le Carre είναι συνυφασμένο με τα μυθιστορήματα κατασκοπίας. Η δράση αναπτύσσεται στη Βόννη.

“The Armies of the Night”: Ο Norman Mailer ανήκει στους συγγραφείς που όρισαν την αμερικάνικη κουλτούρα. Με αυτό κέρδισε το βραβείο Pulitzer στην κατηγορία General Non Fiction. 

“Colonel Sun”: Μυθιστόρημα του Kingsley Amis. Το έγραψε χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο “Robert Markham”. Στην ουσία αποτελεί συνέχεια των μυθιστορημάτων με τον “James Bond” αφότου πέθανε το 1964 ο Ιαν Φλέμινγκ.

“House Made of Dawn”: Το όνομα του N. Scott Momaday μπορεί να μη σας λέει και πολλά. Με αυτό το μυθιστόρημα όμως βοήθησε την αμερικάνικη λογοτεχνία να ενσωματωθεί στην κυρίαρχη τάση. Βραβεύτηκε με “Pulitzer” το 1969.

“Cocksure”: Το βιβλίο ανήκει στην κατηγορία των σατιρικών. Συγγραφέας ο Mordecai Richler. Ο Anthony Burgess το είχε κατατάξει στη λίστα των αγαπημένων του βιβλίων, ενώ προκάλεσε αίσθηση αφού χαρακτηρίστηκε άσεμνο.

“The Masks of Time”: Επιστημονικής φαντασίας από τον Robert Silverberg, έναν πολυγραφότατο λογοτέχνη. Ήταν υποψήφιο για το βραβείο “Nebula”.

“Cancer Ward”: Ημιαυτοβιογραφικό-πολιτικό από τον Aleksandr Solzhenitsyn. Εκδόθηκε το 1967 και απαγορεύτηκε στην ΕΣΣΔ το 1968. Αφηγείται την ιστορία μικρού γκρουπ ασθενών με καρκίνο στη μετασταλινική εποχή.

“The Public Image”: Το βιβλίο του Σκώτου συγγραφέα Muriel Spark βρέθηκε στη βραχεία λίστα του βραβείου “Booker”. Ενέπνευσε το όνομα της μπάντας “Public Image”. 

“Couples”: Και μόνο το όνομα του John Updike αρκεί για να μπει στη λίστα μα το βιβλίο. Εστιάζει σε έναν ετερόκλητο κύκλο δέκα ζευγαριών στην πόλη Tarbox.

 “Myra Breckinridge”: Σατιρικό βιβλίο υπό τη μορφή ημερολογίου, που βασίζεται στα ζητήματα του φύλου, με επίκεντρο τον φεμινισμό και την διεμφυλικότητα. Γραμμένο από τον Gore Vidal. Εξέχουσα μορφή της λογοτεχνίας. Βιβλίο υψηλού επιπέδου που έκανε άμεσα αίσθηση μέσα στο κλίμα εκείνου του Μάη.

“Nachdenken über Christa T. (The Quest for Christa T.)”: Μυθιστόρημα της γερμανίδας συγγραφέως Christa Wolf. Ακολουθεί δύο παιδικούς φίλους από τον Β” Παγκόσμιο στην Ανατολική Γερμανία του της δεκαετίας του ’60.

Πηγή: http://en.wikipedia.org/wiki/1968_in_literature

Read More

Τα Απαλάχια Όρη αποκεφαλίζονται από τους εμπόρους του κάρβουνου

Επιμέλεια: Βασίλης Παπακριβόπουλος

• Η Massey Energy, για να εξοικονομήσει χρήματα, δεν είχε εγκαταστήσει συστήματα εξαερισμού στις στοές του ορυχείου. Κι όταν οι επιθεωρητές εργασίας πραγματοποιούσαν αιφνιδιαστικές επισκέψεις, οι ανθρακωρύχοι είχαν οργανώσει έναν ολόκληρο κώδικα με τον οποίο συγκάλυπταν τις παραβάσεις

Του ειδικού απεσταλμένου μας Maxime Robin*

Παρά την τεράστια αύξηση που γνωρίζει η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου από σχιστολιθικά πετρώματα,¹ ο άνθρακας εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη πηγή ενέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για να επιτύχουν δε την αύξηση της παραγωγής τους, οι εταιρείες που εκμεταλλεύονται τα ανθρακωρυχεία στρέφονται στην επιφανειακή εξόρυξη σε ανοιχτά ορύγματα, αφού προηγουμένως έχουν διαλύσει, με τη χρήση εκρηκτικών, τις κορυφές των βουνών που βρίσκονται πάνω από το κοίτασμα άνθρακα που επιθυμούν να εκμεταλλευθούν. Η μέθοδος αυτή, που χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό στα Απαλάχια Όρη, έχει εξαιρετικά καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον.
Το απόγευμα της 5ης Απριλίου του 2010, μια μεγάλη σφαίρα φωτιάς άρχισε να μεταδίδεται μέσα στις στοές του Upper Big Branch, του ανθρακωρυχείου της Coal River Valley που βρίσκεται στη Δυτική Βιρτζίνια. Δεκάδες εργαζόμενοι παγιδεύτηκαν. Στην περιοχή έσπευσαν τα βαν των τηλεοπτικών συνεργείων του CNN και ο πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα πραγματοποίησε παρέμβαση στην τηλεόραση. Η πολύ στενή κοιλάδα με τα σχεδόν έρημα χωριά, όπου το νερό έχει γεύση πετρελαίου, βρέθηκε ξαφνικά στην καρδιά του κυκλώνα των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Το μακάβριο σασπένς έλαβε τέλος μερικές ημέρες αργότερα: ο οριστικός απολογισμός ανήλθε στους 29 νεκρούς.
Δύο μνημεία ανεγέρθηκαν στη μνήμη των αγνοούμενων εργατών. Το ένα, σμιλεμένο στον γρανίτη, παρουσιάζει 29 σιλουέτες να αγκαλιάζονται. Η ανέγερση του μνημείου χρηματοδοτήθηκε από τη βιομηχανία του άνθρακα κι αφιερώθηκε σε «όλους τους ανθρακωρύχους που τραυματίστηκαν, ασθένησαν ή σκοτώθηκαν κατά την εργασία τους». Στον ίδιο χώρο αναγέρθηκε και το δεύτερο μνημείο, λιγότερο επιβλητικό: 29 κράνη ανθρακωρύχου και ισάριθμα στεφάνια. Από κάτω, μια επιγραφή χαραγμένη με κιμωλία από έναν κάτοικο: «Ο Θεός να ευλογεί το κάρβουνο».
Από την ημέρα της έκρηξης έχουν περάσει τεσσεράμισι χρόνια. Στις 20 Νοεμβρίου του 2014, ο Ντόναλντ Λέον Μπλάνκενσιπ, ο οποίος από το 1989 ώς το 2010 διηύθυνε τη Massey Energy -τη μεγαλύτερη εξορυκτική εταιρεία των Απαλαχίων Ορέων- παρευρίσκεται στην προκαταρκτική ακροαματική διαδικασία της δίκης του στο Κακουργιοδικείο του Μπέκλεϊ. Οι ομοσπονδιακές αρχές τον κατηγορούν ότι υπήρξε ο άμεσος υπεύθυνος της τραγωδίας, εξαιτίας της αμέλειας που επέδειξε και της απληστίας του για κέρδος.² Για να εξοικονομήσει χρήματα, δεν είχε εγκαταστήσει συστήματα εξαερισμού στις στοές του ορυχείου. Κι όταν οι επιθεωρητές εργασίας πραγματοποιούσαν αιφνιδιαστικές επισκέψεις, οι ανθρακωρύχοι είχαν οργανώσει έναν ολόκληρο κώδικα με τον οποίο συγκάλυπταν τις παραβάσεις. Όπως αποδείχθηκε από την έρευνα, ο φύλακας της εισόδου των εγκαταστάσεων ειδοποιούσε τους εργοδηγούς των επιφανειακών εγκαταστάσεων της εταιρείας, οι οποίοι ενημέρωναν τους ανθρακωρύχους, που παρατούσαν αμέσως οποιαδήποτε άλλη εξορυκτική διαδικασία κι επιδίδονταν με ζήλο στο στήσιμο ενός ψεύτικου συστήματος εξαερισμού. Όπως εξήγησε ένας πρώην ανθρακωρύχος μιλώντας στις 27 Μαΐου του 2010 στο αμερικανικό δημόσιο ραδιόφωνο (National Public Radio, NPR), «είχαμε στη διάθεσή μας μία ώρα κι ένα τέταρτο για να παρουσιάσουμε εγκαταστάσεις οι οποίες να φαίνεται ότι συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές».
Η δίκη ξεκίνησε στις 26 Ιανουαρίου του 2015. Όπως εξηγεί ο Μπρους Στάνλεϊ, ο δικηγόρος των θυμάτων, πρόκειται για ιστορική ημερομηνία για τη χώρα. Πράγματι, είναι η πρώτη φορά που το αφεντικό μιας μεγάλης μεταλλευτικής βιομηχανίας δικάζεται ενώπιον κακουργιοδικείου των Ηνωμένων Πολιτειών.³ Η Δικαιοσύνη όρισε την εγγύηση που όφειλε να καταβάλει ο Μπλάνκεσιπ για να αφεθεί ελεύθερος στα πέντε εκατομμύρια ευρώ και ο κατηγορούμενος πλήρωσε τοις μετρητοίς. «Ναι, όσα λεφτά θα έδινε στο παιδί του για χαρτζιλίκι», χλευάζει ο Μάικ Ροζέλ, κάτοικος του Ροκ Κρικ, ο οποίος παρευρισκόταν στην προκαταρκτική ακροαματική διαδικασία.
Στην αίθουσα του δικαστηρίου, οι οικογένειες, σιωπηλές, έχουν καρφωμένο το βλέμμα τους στον «σκοτεινό μονάρχη των ορέων» - έτσι τον αποκάλεσε ο Τύπος. Οι περισσότεροι συναντούν για πρώτη φορά τον άνθρωπο με το μαύρο μουστάκι που διαφέντευε τη ζωή τους. Οι δημοσιογράφοι τον περιγράφουν ως επιχειρηματία με ταχύτατη, ραγδαία ανέλιξη, ο οποίος θεωρεί ότι η αμερικανική κοινωνία «είναι μια ζούγκλα στην οποία επιβιώνουν μονάχα οι ισχυρότεροι». Και για να είσαι ο ισχυρότερος, πρέπει να παραβιάζεις τους κανόνες δίχως τον παραμικρό δισταγμό. Έτσι, τη διετία που προηγήθηκε του ατυχήματος, διαπιστώθηκαν 835 παραβιάσεις (των κανονισμών ασφαλείας, του εργατικού κώδικα...) στα ορυχεία της Massey Energy. Οι πιο συνηθισμένες αφορούσαν την απουσία συστημάτων εξαερισμού στις στοές του ορυχείου και συστημάτων υδρόψυξης των μηχανημάτων. Τα τελευταία είναι αυτονόητα στα υπόλοιπα ορυχεία, έτσι ώστε να αποφεύγεται η υπερθέρμανση του μηχανολογικού εξοπλισμού και η εμφάνιση σπινθήρων που μπορούν να προκαλέσουν την ανάφλεξη των αερίων που ενδέχεται να έχουν συσσωρευτεί. Οι εκθέσεις των παραβιάσεων συσσωρεύονταν στο γραφείο του Μπλάνκεσιπ, αλλά οι αρχές δεν επέβαλαν ποτέ στην εταιρεία σοβαρές κυρώσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη διαιώνιση των παραβιάσεων. Τα ποσά των προστίμων -όταν βέβαια εζητείτο η πληρωμή τους- ήταν πολύ χαμηλά, κι έτσι οι μεγάλες επιχειρήσεις συνέχιζαν τις παραβάσεις τους, πόσο μάλλον που πολύ συχνά δεν τα πλήρωναν καν: οι ομοσπονδιακοί ελεγκτές έδειχναν να μην μπορούν -αλλά και να μην θέλουν- να αναγκάσουν τις εταιρείες να πληρώσουν.⁴

Κολοσσός και στη ρύπανση

Πολυάριθμα υπήρξαν και τα σκάνδαλα ρύπανσης του εδάφους στα οποία έχει εμπλακεί η Massey Energy. Χωρίς αμφιβολία, το πλέον διάσημο υπήρξε η «διαρροή» που συνέβη τον Οκτώβριο του 2010 στο ορυχείο της κομητείας του Μάρτιν στο ανατολικό Κεντάκι: από ένα δίκτυο παλαιών στοών που χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση αποβλήτων διέρρευσε ποσότητα ρύπων η οποία ήταν τριάντα φορές μεγαλύτερη από την πετρελαιοκηλίδα που προκάλεσε το Exxon Valdez, το πετρελαιοφόρο που προσάραξε το 1989 στις ακτές της Αλάσκας. Η ρύπανση έπληξε εκατοντάδες χιλιόμετρα ποταμών του Κεντάκι, στερώντας το πόσιμο νερό από 27.000 κατοίκους. Η Massey Energy αναγκάστηκε τελικά να πληρώσει 46 εκατομμύρια δολάρια για τον καθαρισμό των περιοχών που είχαν πληγεί.⁵ Συνήθως, ο Μπλάνκεσιπ ξεμπέρδευε πληρώνοντας πολύ λιγότερα χρήματα, κυρίως λόγω των στενών σχέσεων που διατηρούσε με το δικαστικό σώμα. Το 2009, δημοσιεύτηκαν στον Τύπο φωτογραφίες από τις διακοπές του επιχειρηματία στο Μονακό, παρέα με έναν από τους πέντε δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου της Δυτικής Βιρτζίνια, στο οποίο εκδικαζόταν εκείνη την εποχή η έφεση που είχε ασκήσει η εταιρεία του σε μήνυση που στρεφόταν εναντίον της. Τελικά, η μήνυση απορρίφθηκε με διαφορά μιας ψήφου.
Η καταστροφή του Upper Big Branch σήμανε το τέλος της ατιμωρησίας που απολάμβανε ο Μπλάνκεσιπ. Ο επιχειρηματίας άρχισε να γίνεται ενοχλητικός για τους πρώην πολιτικούς φίλους του. Ο Τζον Ντέιβσον Ροκφέλερ, γερουσιαστής της Ουάσιγκτον από το 1985 ώς το 2015, τον άδειασε μετά από πολύχρονη υποστήριξη. Μια εβδομάδα πριν από την έναρξη της προκαταρκτικής ακροαματικής διαδικασίας, αυτό το σημαντικό πολιτικό στέλεχος του Δημοκρατικού Κόμματος προχώρησε στην εξής δήλωση: «Στη δίκη του, (ο Μπλάνκεσιπ) θα τύχει πολύ πιο δίκαιης μεταχείρισης από εκείνη την οποία αυτός ανέκαθεν επεφύλασσε στους εργαζόμενούς του. Κι ειλικρινά, δεν το αξίζει».
Όταν ο δικαστής άρχισε να απαριθμεί τις κατηγορίες που τον βάρυναν, ο Μπλάνκεσιπ ανασήκωσε τα φρύδια κι έστρεψε το κεφάλι του προς το ακροατήριο σαν να αναζητούσε κάποιον φίλο. Ένας ηλικιωμένος άντρας που καθόταν μόνος του, απομονωμένος, φάνηκε να ανταποκρίνεται σε αυτό το κάλεσμα. Ο Ντέλμπερτ,⁶ εργοδηγός στο Upper Big Branch, είχε άδεια την ημέρα της έκρηξης. Γνώριζε τα θύματα, ήταν «έμπειροι ανθρακωρύχοι». Μετά την έκρηξη, δεν ξανακατέβηκε στις στοές. Τον τοποθέτησαν στην αποθήκη των ανταλλακτικών στο Γουάτσβιλ. Ο Ντέλμπερτ παραμένει πιστός στο παλιό αφεντικό του. Μουρμουρίζει ότι «θέλουν να τον ρίξουν βορά στους λύκους, να τον δουν κρεμασμένο». Γι' αυτόν τον εξαιρετικά θεοσεβούμενο ανθρακωρύχο, οι επιτακτικές ανάγκες της παραγωγής αποτελούν μέρος του παιχνιδιού και το ατύχημα οφείλεται στην τιμωρία του Θεού, χωρίς να υπάρχει πραγματικά ένοχος γι' αυτό. «Γι' αυτό που συνέβη στο Upper Big Branch δεν φταίει κανένας. Ήτανε θέλημα Θεού».
Όπως ο Ντέλμπερτ γνωρίζει πολύ καλά, η συγκεκριμένη διατύπωση φέρνει στο νου μια άλλη, παλιότερη τραγωδία, η οποία οδήγησε στην καταστροφή μιας γειτονικής κοιλάδας που κατακλύστηκε από τη λάσπη. Ένα χειμωνιάτικο πρωινό του 1972, ένα φράγμα στο Μπούφαλο Κρικ που συγκρατούσε ολόκληρη λίμνη από sludge (λάσπη άνθρακα) υποχώρησε. Το απόβλητο της εξορυκτικής διαδικασίας είχε αποθηκευτεί στην πλαγιά του βουνού. Ποταμοί μαύρης λάσπης κατέκλυσαν την κοιλάδα, καταστρέφοντας δεκαέξι χωριά και προκαλώντας τον θάνατο 125 ατόμων. Η Pittston Coal, η εταιρεία που εκμεταλλευόταν το ορυχείο, εξήγησε στους επιζώντες ότι η καταστροφή ήταν κατά κάποιον τρόπο αναπόφευκτη: «Ήτανε θέλημα Θεού». Σήμερα, ποσότητες ίδιας λάσπης εξακολουθούν να αποθηκεύονται στις πλαγιές των βουνών, από το Κεντάκι ώς την Πενσιλβάνια και τη Δυτική Βιρτζίνια, αποτελώντας μια δαμόκλεια σπάθη που απειλεί ανά πάσα στιγμή τις κοιλάδες αυτών των περιοχών.
Οι ανθρακωρύχοι που εργάζονται στις στοές των αμερικανικών ορυχείων ανέκαθεν πλήρωναν βαρύτατο φόρο αίματος. Το 1907, καταγράφηκαν 3.247 θάνατοι, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1980 η εκμετάλλευση των ανθρακωρυχείων προκαλούσε 250 θύματα τον χρόνο, έναντι σχεδόν 100 το 1991. Η μείωση των νεκρών των εργατικών ατυχημάτων είναι ανάλογη της μείωσης του αριθμού των ανθρακωρύχων. Για παράδειγμα, στη Δυτική Βιρτζίνια, ο αριθμός τους το 1983 ανερχόταν στους 41.000, έναντι μόλις 24.000 το 2012. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών, η παραγωγή άνθρακα της πολιτείας παρέμεινε σε σταθερό, υψηλό επίπεδο και μονάχα η πολιτεία του Γουαϊόμινγκ είχε υψηλότερα επίπεδα παραγωγής.

Καταστροφή από την κορυφή ώς την κοιλάδας

Σήμερα, η πρακτική της εξόρυξης που πραγματοποιείται σε υπόγεια ορυχεία με στοές έχει περάσει σε φάση παρακμής κι έχει αντικατασταθεί από την τεχνική του mountaintop removal (MTR), δηλαδή της επιφανειακής εκμετάλλευσης: για να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στο κοίτασμα και να αρχίσει η επιφανειακή εξόρυξή του, απαιτείται η καταστροφή της κορυφής των βουνών με τη χρήση εκρηκτικών. Η μέθοδος τελειοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια του 20ού αιώνα. Εξασφαλίζει μεγαλύτερη παραγωγικότητα και απαιτεί πολύ λιγότερο εργατικό δυναμικό, ενώ παράλληλα οδηγεί και στο υψηλότερο επίπεδο μηχανοποίησης της εξορυκτικής βιομηχανίας. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα που ανέπτυξαν οι μηχανικοί του κλάδου επέτρεψαν στη MTR να λάβει γιγάντιες διαστάσεις, με απερίγραπτες περιβαλλοντικές συνέπειες. Σύμφωνα με τον Βέρνον Χάλτομ, τον πρόεδρο της Coal River Mountain Watch, οργάνωσης που αγωνίζεται για την κατάργηση της συγκεκριμένης εξορυκτικής πρακτικής, η συνολική ισχύς των εκρηκτικών που χρησιμοποιούνται σήμερα στη Δυτική Βιρτζίνια και στο Κεντάκι αντιστοιχεί σε «μια ατομική βόμβα την εβδομάδα, σαν της Χιροσίμα». Μάλιστα, δεδομένου ότι οι μαθητές της περιοχής δεν γνωρίζουν τίποτε για τη Χιροσίμα, όταν ο Χάλτομ απευθύνεται σε αυτούς κάνει λόγο για «4.000 πυραύλους τύπου Τόμαχοκ την ημέρα». Η τεχνική MTR είναι νόμιμη στις Ηνωμένες Πολιτείες κι ευθύνεται για την καταστροφή 500 βουνοκορυφών και την εξαφάνιση 3.000 χιλιόμετρων χειμάρρων στη Δυτική Βιρτζίνια και στο Κεντάκι.
Για να πρασινίσει και πάλι το κατεστραμμένο από τις εξορυκτικές δραστηριότητες περιβάλλον, οι μεταλλευτικές εταιρείες σκορπίζουν ένα μείγμα σπόρων ελάτου, λιπασμάτων και πράσινης χρωστικής ουσίας. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι θα προσδώσουν νέο δυναμισμό στην τοπική οικονομία, μετατρέποντας σε γήπεδα γκολφ τις τεράστιες επίπεδες επιφάνειες που αφήνει η καταστροφή των βουνοκορυφών, όπως συνέβη στην κομητεία του Μίνγκο. Μάλιστα, στο Κεντάκι προωθείται σχέδιο για την ανέγερση ομοσπονδιακής φυλακής σε παρόμοιο χώρο. Όμως, αυτά τα παραδείγματα αποκατάστασης των κατεστραμμένων από την εξόρυξη περιοχών μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού και δεν δημιουργούν πολλές θέσεις εργασίας.
Μετά από κάθε έκρηξη, η κοιλάδα καλύπτεται από ένα σύννεφο σκόνης. Οι άνθρωποι και τα ζώα εισπνέουν μεγάλες ποσότητες νανοσωματιδίων πυριτίου. Τις καλοκαιρινές ημέρες, ένα στρώμα σκόνης καλύπτει τα πάντα, σάμπως να είχε προηγηθεί αμμοθύελλα. Το νερό των πηγαδιών παίρνει περίεργο χρώμα. Στους κατοίκους εμφανίζονται έντονοι πονοκέφαλοι και δερματικές παθήσεις. Στα δόντια των παιδιών πρόωρη τερηδόνα. Μακροχρόνιες μελέτες που πραγματοποίησε το Πανεπιστήμιο της Δυτικής Βιρτζίνια αποδεικνύουν ότι τα ποσοστά των καρκίνων και των εκ γενετής παραμορφώσεων στα παιδιά αυξάνονται κατά 50% σε σχέση με τον μέσο όρο στις ζώνες που γειτονεύουν με τα πεδία των εκρήξεων.⁷ Το πρόβλημα οφείλεται στα μικροσωματίδια και στη ρύπανση του εδάφους από τα βαρέα μέταλλα (μαγγάνιο και κάδμιο) που χρησιμοποιούνται για την εξόρυξη και την κατεργασία του κάρβουνου.
Έξι οργανώσεις προσπαθούν να υποκαταστήσουν τις αρχές που αδρανούν, καταγράφοντας τις παραβάσεις των εταιρειών κι οδηγώντας τες ενώπιον της Δικαιοσύνης. Αυτή η άχαρη δουλειά προκαλεί την εχθρότητα των κατοίκων που κερδίζουν τα προς το ζην εργαζόμενοι στην εξορυκτική βιομηχανία. Υπέρ ή κατά του κάρβουνου; Υπέρ ή κατά των θέσεων εργασίας; Η ερώτηση σκορπίζει τη διχόνοια στις οικογένειες και στα χωριά, ακόμα και στους κόλπους των τραγουδιστών της φολκ μουσικής. Και στα φορτηγάκια που κυκλοφορούν στις κοιλάδες συναντάμε συχνά το εξής σύνθημα γραμμένο στους προφυλακτήρες: «Δεν σου αρέσει το κάρβουνο; Τότε σβήσε τα φώτα σπίτι σου».
Οι Αμερικανοί κοροϊδεύουν συχνά την προφορά και το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των κατοίκων των Απαλαχίων, οι οποίοι είναι διπλά σημαδεμένοι από τη φτώχεια κι από τη γεωγραφική απομόνωση: είναι οι «hillbillies», οι «ορεινοί καράβλαχοι». Αντιδρώντας, οι ανθρακωρύχοι ανέπτυξαν μια ιδιαίτερη νοοτροπία, διεκδικώντας για τον εαυτό τους την εικόνα του σκληροτράχηλου εργαζόμενου που δεν τον τρομάζουν τα εργατικά ατυχήματα κι οι ασθένειες (καρκίνοι και «μαύροι πνεύμονες») που αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς τους. Εντωμεταξύ, υπάρχουν αρκετοί παράγοντες στους οποίους οφείλεται η αύξηση της ανεργίας στις περιοχές των ανθρακωρυχείων: στους κυριότερους περιλαμβάνεται η μηχανοποίηση του κλάδου και -πιο πρόσφατα- η ραγδαία αύξηση της παραγωγής του φυσικού αερίου από τα σχιστολιθικά πετρώματα με τη μέθοδο της υδραυλικής ρηγμάτωσης (frackling) σε πολλές αμερικανικές πολιτείες, ακόμα και στην περιοχή των Απαλαχίων. Παρά το γεγονός ότι ο κλάδος του άνθρακα έχει εισέλθει σε φάση παρακμής, το κάρβουνο εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Ενημέρωσης για την Ενέργεια (Energy Information Administration), το 2007 το μερίδιό του ανερχόταν στο 48,5%, ενώ το 2012 είχε υποχωρήσει στο 37,4%∙ την ίδια περίοδο, το μερίδιο του φυσικού αερίου πέρασε από το 21,5% στο 30,4%.
Οι τηλεοπτικές διαφημίσεις προβάλλουν έναν τρόπο ζωής που απειλείται από τους γραφειοκράτες της Ουάσιγκτον, επικεντρωμένο στην Εκκλησία και στον «king coal», τον «βασιλιά κάρβουνο». Σε αυτές τις περιοχές, η αμφισβήτηση της ανάπτυξης του τομέα των ανθρακωρυχείων ισοδυναμεί με πολιτική αυτοκτονία.⁸ Μία από τους εκπροσώπους της Δυτικής Βιρτζίνια στο Κογκρέσο, η Σέλεϊ Μουρ Καπίτο, είναι πρόεδρος της Coal Caucus, κοινοβουλευτικής οργάνωσης η οποία έχει αναλάβει την υπεράσπιση των συμφερόντων της εξορυκτικής βιομηχανίας απέναντι στην κυβέρνηση της Ουάσιγκτον. Θεωρεί ότι η κλιματική αλλαγή είναι μύθευμα, ενώ υπήρξε και εμπνευστής νόμου για την προστασία της εξορυκτικής βιομηχανίας άνθρακα. Αν αυτός ο νόμος δεν είχε τροποποιηθεί από τη Γερουσία, τον Ιούλιο του 2014, θα είχε στερήσει από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση οποιαδήποτε δυνατότητα παρέμβασης στις δραστηριότητες του εξορυκτικού τομέα. Η Καπίτο έκανε την εξής δήλωση: «Τα ορυχεία μας κλείνουν. Κι οι ανθρακωρύχοι μας αναγκάζονται να γραφτούν στο ταμείο ανεργίας, επειδή οι έλεγχοι οδηγούν στην επιβράδυνση της παραγωγής. (...) Ο νόμος που προτείνουμε είναι υψίστης σημασίας. Οι μισθοί στην περιοχή των Απαλαχίων εξαρτώνται από την ψήφισή του».

Η ιστορία του Γουόκ

Ο Τζούνιορ Γουόκ μεγάλωσε στην Coal Valley, ανάμεσα σε ένα ορυχείο, ένα εργοστάσιο κι ένα φράγμα συγκράτησης της λάσπης των αποβλήτων. Όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο λύκειο, έκανε «το μοναδικό πράγμα που μπορεί να κάνει κανείς σε αυτήν την κοιλάδα»: να δουλέψει για τη Massey Energy, στο εργοστάσιο επεξεργασίας του κάρβουνου που βρίσκεται σε απόσταση πέντε λεπτών από το σπίτι του και στο οποίο εργαζόταν κι ο πατέρας του. Ο μισθός ήταν ικανοποιητικός, αλλά ο Γουόκ εγκατέλειψε το εργοστάσιο μετά από έξι μήνες, καθώς έβλεπε την κατάσταση της υγείας του πατέρα του να επιδεινώνεται. Όπως μας διηγείται ο εικοσιτετράχρονος νεαρός, ο πατέρας του «έχει δουλέψει σε αυτό το εργοστάσιο μονάχα δέκα χρόνια. Όμως, είναι 49 χρόνων και δείχνει 70. Παίρνει πολλά φάρμακα και μένει στο κρεβάτι όλη την ώρα».
Το σπίτι του βρίσκεται κάτω από το Brushy Fork, το μεγαλύτερο φράγμα συγκράτησης λάσπης αποβλήτων σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο. Για να το δει κανείς σε όλη του την έκταση, θα πρέπει να χρησιμοποιήσει είτε ελικόπτερο είτε κρυφά τον δασικό δρόμο, ο οποίος ανήκει στη Marfolk, την εταιρεία που εκμεταλλεύεται την τοποθεσία και αποτελεί θυγατρική της Massey Energy. Η ανάβαση με τζιπ 4Χ4 διαρκεί δεκαπέντε λεπτά. Από την κορυφή, έχουμε θέα σε ολόκληρη τη φαραωνικών διαστάσεων μαύρη λίμνη, βάθους 270 μέτρων. Το φράγμα κατασκευάστηκε με τα μπάζα από την ανατίναξη των βουνοκορυφών. Όταν το φράγμα του Brushy Fork γεμίσει, ο συνολικός όγκος του θα ανέρχεται στα 31 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Κι η λάσπη που θα είναι αποθηκευμένη σε αυτήν την πλαγιά θα αντιστοιχεί στο φορτίο 1.500 πετρελαιοφόρων όπως το Erika.⁹
Η λάσπη διεισδύει στις εγκαταλελειμμένες στοές των ορυχείων, μολύνοντας το νερό των πηγαδιών που βρίσκονται σε επίπεδο χαμηλότερο από τη λίμνη συγκράτησης των αποβλήτων. Για πολλά χρόνια, τα παιδιά του δημοτικού σχολείου παραπονούνταν για πονοκέφαλους και εμετούς: σε απόσταση μικρότερη των τριάντα μέτρων από την αυλή του σχολείου υπήρχε ένα μεγάλο σιλό αποθήκευσης κάρβουνου. Μετά από δέκα χρόνια κινητοποιήσεων, οι υπεύθυνοι του σχολείου κατόρθωσαν τελικά να επιτύχουν τη μετακίνησή του κατά μερικά χιλιόμετρα.
Ο Γουόκ ήταν το μοναδικό μέλος της οικογένειάς του που είχε σταθερή δουλειά από το 2009, όταν ένας φίλος του τού είχε προτείνει θέση νυχτοφύλακα σε κάποια από τις εγκαταστάσεις της εταιρείας. «Δώδεκα ώρες μέσα σε ένα αυτοκίνητο, χωρίς να κάνω τίποτα: νόμιζα πως είμαι φτιαγμένος γι' αυτή τη δουλειά. Είδα όμως τι έκανε η εταιρεία στο βουνό. Κι είχα την εντύπωση πως ήμουνα πουλημένος. Η κατάσταση της υγείας μου ήταν ανέκαθεν κακή κι αυτό σίγουρα οφείλεται στο νερό που έπινα μικρός. Κάθε μέρα, από τη βρύση έτρεχε κόκκινο νερό. Ήταν γεμάτο βαρέα μέταλλα και, μακροπρόθεσμα, μπορούσε να σε δηλητηριάσει». Είναι δυνατό, φυσικά, να φιλτραριστεί αυτό το νερό, αλλά η συσκευή του φίλτρου κοστίζει αρκετές χιλιάδες δολάρια και «κανένας από εμάς δεν έχει τη δυνατότητα να το αγοράσει». Βέβαια, ο Γουόκ φρόντιζε να μην πίνει νερό της βρύσης, ωστόσο «υπήρχε και το μπάνιο, καθώς και το πλύσιμο των ρούχων και των πιάτων. Μάλιστα, καμιά φορά, η μάνα μου χρησιμοποιούσε το νερό όταν μαγείρευε. Με λίγα λόγια, ήξερα καλά τι τραβούσαν οι άνθρωποι που ζούσαν κοντά στην εγκατάσταση που επιτηρούσα τα βράδια».
Έτσι, αυτός ο νεαρός άντρας άρχισε να ασχολείται με τον οικολογικό ακτιβισμό στους κόλπους της επιχείρησης. Καθώς δεν διέθετε φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή, έπαιρνε μαζί του τον σταθερό του υπολογιστή, τον συνέδεε με μια ηλεκτρογεννήτρια και περνούσε τις νύχτες του γράφοντας. Όταν αποφάσισε να διαβεί τον Ρουβίκωνα και να γίνει ενεργό μέλος της Coal River Mountain Watch, ο πατέρας του τον έδιωξε από το σπίτι. «Εάν δεν το είχε κάνει, θα τον είχαν απολύσει αμέσως από το εργοστάσιο. Για να σώσει τα προσχήματα, με έδιωξε. Οι συνέπειες που έχει η ισχύς της επιχείρησης στην ψυχή των ανθρώπων είναι εξίσου καταστροφικές με εκείνες που έχει στο περιβάλλον». Η οικολογική στράτευση του Γουόκ είχε ένα τίμημα: πέρυσι, κάποιος έκοψε τα συρματόσχοινα των φρένων του αυτοκινήτου του και ανθρακωρύχος τον απείλησε με πυροβόλο όπλο στο πάρκινγκ ενός βενζινάδικου. «Έλεγε ότι παίρνω την μπουκιά από το στόμα των παιδιών του». Από εκείνη τη στιγμή, υπάρχει ανά πάσα στιγμή ένα αλεξίσφαιρο γιλέκο στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου του.
Οι ανθρακωρύχοι του Coal River, παγιδευμένοι μεταξύ σφύρας και άκμονος, αγωνίζονται να διασώσουν τις τελευταίες καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας στην κοιλάδα -ένας ανθρακωρύχος κερδίζει 60.000 δολάρια στην αρχή της καριέρας του, δηλαδή περισσότερα από 4.000 ευρώ τον μήνα- και κάθε αμφισβήτηση των σημερινών μεθόδων εκμετάλλευσης εκλαμβάνεται από τους εργαζόμενους στα ορυχεία ως αιτία πολέμου. Το βράδυ της προκαταρκτικής ακροαματικής διαδικασίας του Μπλάνκενσιπ, πραγματοποιήθηκε στο μικρό χωριό του Μόρισβιλ λαϊκή συνέλευση με θέμα την επέκταση του γιγάντιου ορυχείου Hobet, το οποίο έχει ήδη εξαερώσει σαράντα τετραγωνικά χιλιόμετρα βουνού. Σε αυτήν συμμετείχαν έξι εκπρόσωποι οικολογικών οργανώσεων, οι οποίοι προσπάθησαν να ενημερώσουν μια εκατοντάδα κατοίκων και ανθρακωρύχων για τις συνέπειες που θα έχει η επέκταση. Στη μικρή αίθουσα τελετών και εορτών, όπου πραγματοποιήθηκε η συνάντηση, πολύ γρήγορα οι κάτοικοι συνασπίστηκαν εναντίον των οικολόγων και η κατάσταση εξετράπη. Αποκάλεσαν «τέρας» την Ντιάν Μπάντι, μια γκριζομάλλα ακτιβίστρια της Ohio Valley Environmental Coalition, επειδή αναφέρθηκε σε μελέτη που αποδεικνύει τη σχέση της MTR με την αύξηση των κρουσμάτων καρκίνου. Τα συμπεράσματα των ερευνών απορρίπτονται ως «κακή επιστήμη» ή γίνονται αποδεκτά ως αναγκαίο κακό, ως κίνδυνος με τον οποίο οφείλουν οπωσδήποτε να συμφιλιωθούν, προκειμένου να διατηρήσουν τις θέσεις εργασίας στην κοιλάδα. Χαρακτηριστικά ήταν τα λόγια του Τζέρι Χάγκερ, ανθρακωρύχου από το Άλκολ: «Μας μιλάνε για καρκίνους, για παιδιά με παραμορφώσεις. Όμως εγώ δεν είδα να γεννιούνται στις κοιλάδες μας παιδιά με τρία χέρια. Κι αν πάθω καρκίνο; Τον έχω γραμμένο τον καρκίνο, γιατί έχω ασφαλιστική κάλυψη».¹⁰ Αρχίζει να κυριαρχεί η ψυχολογία της μάζας και η εκδήλωση τελειώνει με στοχευμένες απειλές. Η Ντόνι Μπάρκερ, σύζυγος ανθρακωρύχου, η οποία κατηγορεί τους οικολόγους ακτιβιστές ότι είχαν εκτρέψει υπόνομο για να αναμειγνύονται τα λύματά του με το νερό του δικτύου ύδρευσης κι έτσι να αλλοιώνονται τα αποτελέσματα των μετρήσεων της ρύπανσης, ξεσπάει: «Ξέρουμε πού μένετε. Δεν ξεχνάμε τίποτα». Μετά από μόλις μία ώρα συζήτησης, ένοπλοι αστυνομικοί συνοδεύουν τους εκπρόσωπους των οικολογικών οργανώσεων μέχρι τα αυτοκίνητά τους.
Πρόσφατα κατατέθηκε νομοσχέδιο για την απαγόρευση της τεχνικής MTR στο σύνολο της επικράτειας των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Χάλτομ είναι αισιόδοξος και υπογραμμίζει το γεγονός ότι «αυτός ο νόμος έχει ήδη εξασφαλίσει την υποστήριξη 47 γερουσιαστών στην Ουάσιγκτον». Ο Γουόκ είναι μάλλον απογοητευμένος: «47, πολύ μικρός αριθμός. 'Ρεπουμπλικάνος', 'Δημοκρατικός', όλα αυτά δεν είναι τίποτε άλλο από ταμπέλες. Υπερβολικά μεγάλος αριθμός πολιτικών τα παίρνει από τη βιομηχανία και κλείνει τα μάτια».

* Ο Maxime Robin είναι δημοσιογράφος

¹ (Σ.τ.Μ.) Σε πολλές περιοχές του πλανήτη, υπάρχουν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίες είναι παγιδευμένες μέσα σε μικρούς θύλακες που περικλείονται σε σχιστολιθικά πετρώματα. Χάρη σε μια νέα μέθοδο, την «υδραυλική ρηγμάτωση» (frackling), έχει πλέον καταστεί δυνατή η εκμετάλλευση αυτού του «μη συμβατικού» πετρελαίου και φυσικού αερίου, με τίμημα όμως την τεράστια ρύπανση του περιβάλλοντος και τη σπατάλη απίστευτων ποσοτήτων νερού.
² «Donald L. Blankenship», «The Charleston Gazette», www.gazette.com
³ Ken Ward Jr, «Longtime Massey Energy CEO Don Blankenship indicted», «The Charleston Gazette», 13 Νοεμβρίου 2014.
⁴ Βλέπε Howard Berkes, «Coal mines keep operating despite injuries violations and millions in fines», National Public Radio, www.npr.org
⁵ Dylan Lovan, «After decade, still signs of coal slurry spill», «The Washington Post», 17 Οκτωβρίου 2010.
⁶ Προτιμάει να διατηρήσει την ανωνυμία του λόγω των επαγγελματικών δεσμών του με την Alpha Natural Resources, η οποία εξαγόρασε, τον Ιανουάριο του 2011, τη Massey Energy έναντι 7,1 δισ. δολαρίων.
⁷ «Health impacts», Coal River Mountain Watch, http://crmw.net
⁸ Βλέπε Serge Halimi, «Le petit people de George W. Bush», «Le Monde diplomatique», Οκτώβριος 2004.
⁹ (Σ.τ.Μ.) Το 1999, το ναυάγιο του πετρελαιοφόρου Erika προκάλεσε τη ρύπανση 400 χιλιομέτρων ακτών της γαλλικής Βρετάνης, καθώς και τον θάνατο 200.000-300.000 πουλιών.
¹⁰ (Σ.τ.Μ.) Καθώς στις Ηνωμένες Πολιτείες το ασφαλιστικό σύστημα και η περίθαλψη είναι εντελώς ιδιωτικοποιημένα, καλή και πλήρη ασφαλιστική κάλυψη διαθέτει μικρό τμήμα του πληθυσμού, που εργάζεται κυρίως σε κλάδους με υψηλή εξειδίκευση ή με ισχυρά συνδικάτα.

Δημοσίευση από την ΑΥΓΗ

Read More

21η Απριλίου: «Λαμόγια στο χακί»

Την Τρίτη 21 Απριλίου, στις 19:00, στο Polis Art Cafe Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου, (Μετρό Πανεπιστήμιο), θα παρουσιαστεί το νέο βιβλίο του Διονύση Ελευθεράτου για τον μύθο της χουντικής οικονομικής πολιτικής με τίτλο: «Λαμόγια στο Χακί: οικονομικά ''θαύματα'' και θύματα της χούντας».

Την εκδήλωση διοργανώνουν οι εκδόσεις Τόπος και ο ραδιοφωνικός σταθμός 105,5 στο Κόκκινο. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος και διευθυντής του Ραδιοφωνικού Σταθμού στο Κόκκινο, Κώστας Αρβανίτης.  Θα μιλήσουν οι: Tάσος Κωστόπουλος, δημοσιογράφος συντακτική ομάδα ''Ο Ιός’’, Νίκος Μανιός, βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, Λίνα Νικολακοπούλου, στιχουργός.

Το Tvxs.gr και οι εκδόσεις Τόπος προσφέρουν τρία βιβλία. Στείλτε το ονοματεπώνυμό σας και στοιχεία επικοινωνίας στο vivlio@tvxs.gr με θέμα «Λαμόγια στα Χακί», μέχρι τη Δευτέρα 20 Απριλίου, και κερδίστε ένα αντίτυπο του βιβλίου «Λαμόγια στο Χακί: οικονομικά ''θαύματα'' και θύματα της χούντας».

Λίγα Λόγια για το Βιβλίο

Ένας δικτάτορας διαμένει στη βίλα του Ωνάση με την «ευγενική χορηγία»... της ΔΕΗ. Ένα «ιερό» Ταμείο αφήνει εκατοντάδες εκατομμύρια δραχμών να «αναληφθούν εις τους ουρανούς», ή μάλλον να παραληφθούν από «εθνοσωτήρες» κολλητούς. Μια αμερικανική εταιρεία καμαρώνει επειδή εισπράττει άφθονα χρήματα του ελληνικού κράτους, χωρίς να κάνει απολύτως τίποτε. Ελληνικές τράπεζες χρηματοδοτούν την «κατασκευή» τρακτέρ στη Θεσσαλονίκη, αλλά αυτά εισάγονται από την Αυστρία! Μαύρα κρέατα κατακλύζουν για δυο –και πλέον– χρόνια την αγορά. Τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα τετραπλασιάζονται, τα βιομηχανικά κέρδη πολλαπλασιάζονται, η φορολογία των πλοιοκτητών σχεδόν εκμηδενίζεται. Η «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», γράφει, όντως, ιστορία...       

Την οικονομική, εισοδηματική και κοινωνική πολιτική της χούντας, από την «επίπλαστη ευημερία» του 1967-71 έως την πλήρη απομυθοποίηση του 1973-74, εξετάζει ο Διονύσης Ελευθεράτος στο νέο του βιβλίο. Σε αυτό «παρελαύνουν» όχι μόνο εύγλωττα στατιστικά στοιχεία, αλλά και σκάνδαλα όλων των ειδών, ιλιγγιώδη «θαλασσοδάνεια», κερδισμένοι και χαμένοι, «τζάκια» και «καμένοι». Συμβάσεις που κάνουν τη λέξη «χαριστική» να ηχεί ανεπαρκέστατη. Nομοθετήματα και εξαγγελίες που θαρρείς πως αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης της εργασιακής «τάξης πραγμάτων», την οποία γνώρισε –δεκαετίες αργότερα– η Ελλάδα των Μνημονίων.

«Παρελαύνουν», επίσης, λόγια και γραπτά των ίδιων των κορυφαίων στελεχών του καθεστώτος. Βιτριολικές επιστολές προς τον Γ. Παπαδόπουλο, «αλληλομαχαιρώματα» και καταγγελίες, εκθέσεις της ΚΥΠ που «φακέλωνε» τους πρωταγωνιστές του ατελείωτου γλεντιού των «δανεικών κι αγύριστων» – τόσο τους δότες, όσο και τους παραλήπτες. Κι ακόμη, διενέξεις των οικονομικών «εγκεφάλων» της δικτατορίας, για το τι έφταιξε που θρυμματίστηκε το πολυδιαφημισμένο –από τους ίδιους– «θαύμα», προτού καν καταφθάσει στην Ελλάδα το μεγάλο ωστικό κύμα της διεθνούς κρίσης του 1973.  Μια έρευνα με έντονο άρωμα εποχής και συγκρίσεις των «αμέσως πριν» με τα «αμέσως μετά», μια διεισδυτική ματιά στα οικονομικά της δικτατορίας, με τρόπο που λαμβάνει υπόψη τις «συντεταγμένες» της σύγχρονης εποχής, αλλά και πολλούς από τους «πάγιους» ακροδεξιούς μύθους για την περίοδο εκείνη.

Read More

Πόλεις και Επανάσταση: Η Κομμούνα του Παρισιού, 1871

Το πείραμα της Παρισινής Κομμούνας, ξεκίνησε 26 Μαρτίου, διήρκεσε 72 μέρες και έχει αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα για τις λαϊκές επαναστάσεις μέχρι σήμερα. Το Tvxs.gr αναδημοσιεύει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον απόσπασμα από το βιβλίο του Manuel Castells, «Τhe City and the Grassroots», σε μετάφραση της Ελένης Πορτάλιου:

Read More

Η διχασμένη συλλογική μνήμη της Αριστεράς

ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ 1944: ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ-2

Του Ηλία Νικολακόπουλου

1. Έχουμε μια «αναθεώρηση» των Δεκεμβριανών στο πλαίσιο του «αναθεωρητικού ρεύματος»; Δεδομένου ότι τα Δεκεμβριανά συνιστούν την κρίσιμη στρατιωτική και πολιτική ήττα της εαμικής Αριστεράς, το λεγόμενο «αναθεωρητικό» ρεύμα δεν χρειάζεται να επινοήσει καινούργιες ερμηνείες. Αρκείται να επαναλάβει την άποψη περί «δεύτερου γύρου» (στο πλαίσιο του γνωστού αντικομμουνιστικού σχήματος των τριών γύρων) και να επιμείνει στην ανάδειξη εγκλημάτων που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων (ομαδικές εκτελέσεις, ομηρία κτλ). Η ηρωική μνημόνευση των υπερασπιστών του Μακρυγιάννη περνά έτσι σε δεύτερο πλάνο και τις αντίστοιχες τελετές διεκδικεί πλέον δυναμικά η Χρυσή Αυγή. Για τη συγκεκριμένη περίοδο, από την Απελευθέρωση ως τη Βάρκιζα, το «αναθεωρητικό» ρεύμα δεν επικεντρώνεται επομένως στα γεγονότα της πρωτεύουσας, αλλά στη λεγόμενη εαμοκρατία στην υπόλοιπη χώρα, με στόχο να την ταυτίσουν με ένα αυταρχικό και ολοκληρωτικό καθεστώς σταλινικού τύπου.

2. Τι σηματοδοτούν τα Δεκεμβριανά; Η Δεκεμβριανή σύγκρουση στην Αθήνα αποτελεί χρονικά κομβικό σημείο, το οποίο τέμνει τη δεκαετία του 1940 σε δύο σαφώς διακριτές υποπεριόδους. Η στρατιωτική και πολιτική ήττα της εαμικής Αριστεράς στην Αθήνα καταγράφει το τέλος της ανοδικής πορείας του αντιστασιακού κινήματος, το τέλος των ελπίδων για κοινωνική αλλαγή. Η ήττα επέφερε τη ριζική αναδιάταξη των πολιτικών –και ως ένα βαθμό και των κοινωνικών– συσχετισμών, τραυμάτισε, ακόμη και ηθικά, το πρόταγμα της Επανάστασης, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την επέλαση της Αντεπανάστασης. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε τα Δεκεμβριανά ούτε ως «προανάκρουσμα του Εμφυλίου», ο οποίος θα ξεσπάσει μετά από ενάμιση χρόνο, ούτε ως το «τέλος της αντιφασιστικής συμμαχίας», αφού η βρετανική στρατιωτική επέμβαση στην Αθήνα, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των (έστω και άτυπων) συμφωνιών που είχαν προηγηθεί μεταξύ των τριών Συμμάχων. Το γεγονός ότι η αντιφασιστική συμμαχία ήταν ήδη φανερό πως θα είχε σύντομη ημερομηνία λήξης, δεν επιτρέπει την αναδρομική ανάγνωση των γεγονότων.

3. Ποια είναι και πώς αλλάζει η συλλογική μνήμη των αριστερών για τον Δεκέμβρη; Η συλλογική μνήμη της Αριστεράς για τον Δεκέμβρη υπήρξε εξαρχής διχασμένη, αφού όφειλε να συγκεράσει δύο τελείως διαφορετικές πραγματικότητες. Αφενός την ηρωική αντίσταση του λαού της Αθήνας, επί 33 μέρες, απέναντι σε μια απροκάλυπτη ξένη επέμβαση γιγαντιαίων διαστάσεων — τα βρετανικά στρατεύματα, συνεπικουρούμενα από αεροπορία και ναυτικό, ξεπέρασαν τις 70.000 άνδρες και έδρασαν, σύμφωνα με τα λόγια του Τσώρτσιλ, σαν να βρίσκονταν σε χώρα υπό κατοχή. Αφετέρου όμως τις τραγικές συνέπειες της ήττας και το αίσθημα της ματαίωσης ενός τρίχρονου αγώνα και της ελπίδας που είχε δημιουργήσει αυτός. Και οι δύο αυτές όψεις της μνήμης συνυπάρχουν διαχρονικά και συχνά εκφράζονταν ταυτόχρονα, ακόμη και από τα ίδια άτομα. Η κατά καιρούς πρωτοκαθεδρία της μιας ή της άλλης αφορούσε κυρίως τα ηγετικά κομματικά κλιμάκια, ανάλογα με τις πολιτικές επιλογές της συγκυρίας.

Πηγή Ενθέματα 

Read More

Η συνεισφορά του Πουλαντζά στη μαρξιστική θεωρία

ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑ-2

Του Γιώργου Δαρέμα

Κεντρικό μέλημα της θεωρητικής συνεισφοράς του Νίκου Πουλαντζά, ενός από τους επιφανέστερους διανοητές του μαρξισμού και της ριζοσπαστικής σκέψης του 20ού αιώνα, ήταν η συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης και συστηματικής θεώρησης του ρόλου και των λειτουργιών του κράτους μέσα στους κοινωνικούς σχηματισμούς που κυριαρχούνται από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Η απουσία μιας επεξεργασμένης θεωρητικής σύλληψης για το κράτος από τους κλασικούς του μαρξισμού είχε οδηγήσει τους πολιτικούς φορείς του επαναστατικού κινήματος σε αδυναμία να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις του ταξικού αγώνα και στον προσδιορισμό των αναγκαίων ταξικών συμμαχιών. Ο Πουλαντζάς εναντιώθηκε θεωρητικά αφενός στον οικονομισμό της Τρίτης Διεθνούς που ανήγαγε το κράτος σε απλό «εργαλείο» κυριάρχησης της άρχουσας τάξης και αφετέρου στη σοσιαλδημοκρατική –αλλά και φιλελεύθερη– σύλληψή του ως ενός «ουδέτερου» θεσμικού μορφώματος, που υφίσταται ως υποκείμενο με «ενιαία ορθολογική βούληση» και «διαιτητεύει» ανάμεσα στα αντιμαχόμενα συμφέροντα της αστικής κοινωνίας.

Η οξύνους θεωρητική σκευή του τον οδήγησε στη διατύπωση της διάσημης θέσης περί της «σχετικής αυτονομίας» του καπιταλιστικού κράτους. Η θέση στηρίζεται στον θεμελιακό χωρισμό της οικονομικής σφαίρας από το πεδίο της πολιτικής και της κρατικής εξουσίας, χωρισμό που αποτελεί συγκροτητικό όρο της κεφαλαιοκρατικής νεωτερικότητας, σύμφωνα με τον Μαρξ. Μέσα από ένα σύνθετο και συνθετικό πρίσμα (αξιοποιώντας τις θεωρητικές αναπτύξεις των Αλτουσέρ και Γκράμσι και στηριζόμενος στη βαθιά μελέτη του Μαρξ, του Λένιν και της Λούξεμπουργκ) ο Πουλαντζάς ανέδειξε ότι το καπιταλιστικό κράτος δεν αποτελεί ένα «περίκλειστο φρούριο», του οποίου η κατάληψη μπορεί να οδηγήσει απρόσκοπτα στην εμπέδωση της σοσιαλιστικής κοινωνίας. Έδειξε, αντίθετα, ότι διέπεται από «εσωτερικές αντιφάσεις»· είναι έρμαιο του άνισου ταξικού συσχετισμού δυνάμεων που χαρακτηρίζουν την ιδιοσυστασία του, καθώς και τους ποικίλους κατασταλτικούς και ιδεολογικούς μηχανισμούς που είναι συναρτημένοι με αυτό (στρατός, αστυνομία, Εκκλησία, κοινοβούλιο, εκπαίδευση, μέσα μαζικής επικοινωνίας, πολιτισμικό απαράτ, οικογένεια). Το καπιταλιστικό κράτος συνίσταται σε μια «κοινωνική σχέση» (όπως και το κεφάλαιο) και αποτελεί τη «συμπύκνωση ταξικών σχέσεων», όπως αυτές διαμορφώνονται σε συγκεκριμένες ιστορικές συγκυρίες. Συνεπώς, δεν αρκεί να ανέλθει στον θώκο της πολιτικής εξουσίας μια κυβέρνηση της Αριστεράς για να πηδαλιουχήσει την κοινωνία προς τον «δημοκρατικό σοσιαλισμό» (αυτή υπήρξε η «αυταπάτη» της σοσιαλδημοκρατίας), αλλά απαιτείται η προσχεδιασμένη εφαρμογή μιας σειράς «ριζοσπαστικών μετασχηματισμών του κράτους», όπου ταυτόχρονα θα διαφυλάσσονται οι πολιτικές ελευθερίες και θα εμβαθύνονται οι θεσμοί αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στη διαδικασία της σοσιαλιστικής μετάβασης.

Η εκάστοτε ιστορική συγκυρία δεν είναι άθυρμα ενδεχομενικών ιστορικοκοινωνικών διαδικασιών, αλλά συνισταμένη της δυναμικής ανάπτυξης του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και των μορφών συσσώρευσης κεφαλαίου που προσιδιάζουν στις διάφορες φάσεις ανάπτυξής του μέσα στους κοινωνικούς σχηματισμούς. Ο Πουλαντζάς διακρίνει δύο βασικά στάδια διαφοροποίησης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής σε ανταγωνιστικό και μονοπωλιακό καπιταλισμό. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο μονοπωλιακός καπιταλισμός αναπτύσσεται αρθρώνοντας μια «ιμπεριαλιστική αλυσίδα» που συνδέει τις παγκόσμιες μητροπόλεις μεταξύ τους με σχέσεις κυριάρχησης και εξάρτησης υπό την ηγεμονία του αμερικανικού κεφαλαίου.

Η θεωρητική καινοτομία που εισάγει ο Πουλαντζάς έγκειται στο ότι επιχειρηματολογεί πειστικά για την αναδόμηση και τη μετατόπιση της «ιμπεριαλιστικής αλυσίδας» από τον άξονα κέντρου-περιφέρειας, όπως υποστήριζε η «σχολή της εξάρτησης», εντός αυτών των ίδιων ιμπεριαλιστικών κέντρων (χωρίς βέβαια να αποκόπτονται από την αλυσίδα οι περιφερειακοί κοινωνικοί σχηματισμοί), όπου συγκροτείται ένα καθεστώς κεφαλαιακής συσσώρευσης στηριγμένο στην εντατική εκμετάλλευση των άμεσων παραγωγών, δηλαδή στην άντληση σχετικής υπεραξίας. Αυτή η νέα φάση του μονοπωλιακού καπιταλισμού φωτίζει ιδιαίτερα τις «ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις» που υποτείνουν τη σημερινή Ευρωπαϊκή «δομική» κρίση των τελευταίων ετών.

Η ανεκτίμητη και πολυδιάστατη συνεισφορά του Πουλαντζά στηρίζεται στο ότι έθεσε στον πυρήνα του επιστημονικού προβληματισμού του (και στην υπηρεσία μιας στρατηγικής χειραφέτησης της εργατικής τάξης και των άλλων υπεξούσιων τάξεων) την ταξική ανάλυση. Κατέδειξε ότι οι κοινωνικές τάξεις δεν συνιστούν μονολιθικές οντότητες αλλά χαρακτηρίζονται από εσωτερικές διαφοροποιήσεις και επιμερίζονται σε «ταξικές μερίδες» που αναδεικνύουν τις αντιθέσεις συμφερόντων μεταξύ τους στην προσπάθειά τους να ηγεμονεύσουν εντός του «μπλοκ εξουσίας» (όπως στην περίπτωση της κυρίαρχης αστικής τάξης). Ανέλυσε εμπεριστατωμένα τον ταξικό προσδιορισμό των κοινωνικών κατηγοριών που στελεχώνουν το κράτος αφενός και συνέχουν τη «νέα μικροαστική τάξη» αφετέρου, θεματοποιώντας τις ιδεολογικές και πολιτικές σχέσεις που διαποτίζουν την ταξική πάλη και καθιστούν δυνητικά την παλαιά και νέα μικροαστική τάξη καίριο σύμμαχο της εργατικής τάξης στην κατεύθυνση μιας ριζικής κοινωνικής αλλαγής προς τον δημοκρατικό σοσιαλισμό.

Χωρίς μια πλατειά και καλοσχεδιασμένη ταξική συμμαχία εργατικών και μικροαστικών στρωμάτων που εκφράζεται με ευρεία κινητοποίηση λαϊκών κινημάτων (συμπεριλαμβανομένων των νέων κοινωνικών κινημάτων) που εμφορούνται από την αντίληψη εγκαθίδρυσης θεσμών αμεσοδημοκρατικής συμμετοχής, κάθε κυβέρνηση της Αριστεράς είναι καταδικασμένη να υποστεί τη μοίρα της «σοσιαλδημοκρατικής εμπειρίας». Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα.

Read More

Νίκος Πουλαντζάς: Ο σπουδαίος θεωρητικός του Mαρξισμού

Κατά τον γνωστό κοινωνιολόγο και πολιτικό επιστήμονα Μπομπ Τζέσοπ, ο Νίκος Πουλαντζάς υπήρξε ο σημαντικότερος μαρξιστής θεωρητικός του κράτους της μεταπολεμικής περιόδου. Πέρα από το έργο του, το οποίο γνώρισε μεγάλη διάδοση σε πολλές χώρες και ιδιαίτερα στη Λατινική Αμερική, ο Πουλαντζάς είχε ενεργό ανάμειξη στο αριστερό και κομμουνιστικό κίνημα της Γαλλίας και της Ελλάδας (μέλος του ΚΚΕ και, μετά το 1968, του ΚΚΕ εσωτερικού).

Γεννήθηκε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1936. Σπούδασε νομικά και κοινωνικές επιστήμες σε Αθήνα, Χαϊδελβέργη και Παρίσι, στο οποίο εγκαταστάθηκε από το 1961. Μέχρι την αυτοκτονία του στις 3 Οκτώβριου του 1979, ήταν Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο 8ο Πανεπιστήμιο του Παρισιού και Διευθυντής Σπουδών στην Ecole Pratique des Hautes Etudes.
Έγινε παγκοσμίως γνωστός για τη θεωρητική συνεισφορά του στην ανάλυση του καπιταλιστικού κράτους, του κράτους εκτάκτου ανάγκης (φασισμός, φασιστικές δικτατορίες), των κοινωνικών τάξεων, των σχέσεων εξουσίας και της σοσιαλιστικής στρατηγικής.

«Ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα είναι σοσιαλισμός» Νίκος Πουλαντζάς

Read More

Ο βολικός μύθος: Κεντροαριστερά - Κεντροδεξιά του Αντώνη Κοτσακά

Η παρατεταμένη κρίση στη χώρα και η ρευστότητα που έχει επιφέρει επιβάλλει να επανεξετάσουμε βασικές παραδοχές. Αντιλαμβανόμαστε γενικά το πολιτικό σύστημα με βάση «διαιρετικές τομές» με αναφορά σε Δεξιά, Κέντρο και Αριστερά. Όμως η συντελούμενη ραγδαία κοινωνική διεργασία έχει διαμορφώσει μια νέα πραγματικότητα. Η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά κυρίως κρίση αξιών, θεσμών, πολιτισμού και κρίση αντιπροσώπευσης.
Οι κοινωνικές δυνάμεις κινούνται οριζόντια διαπερνώντας ολόκληρο το πολιτικό φάσμα από την Άκρα Δεξιά έως την Άκρα Αριστερά. Επομένως, σε αυτές τις συνθήκες επιβάλλεται να επανεξετάσουμε τις διαιρετικές τομές και ειδικότερα το αν υπάρχει πολιτικό Κέντρο από το οποίο φυσικά προκύπτει Κεντροδεξιά και Κεντροαριστερά.
Συνοπτικά, η ύπαρξη πολιτικού Κέντρου προϋποθέτει:

Read More

Πολιτικό Φόρουμ: «Αριστερά - Κεντροαριστερά: Ποια σχέση;»

Η χώρα για να βγει από την κρίση χρειάζεται μια νέα πολιτική, κοινωνικής σωτηρίας, η οποία θα γίνει πράξη με την ευρύτερη συμμαχία προοδευτικών και δημοκρατικών δυνάμεων. Θεωρούμε ότι ο πολιτικός χώρος που αυτοπροσδιορίζεται ως «κεντροαριστερός» έχει ως φυσικό σύμμαχο την Αριστερά και προφανώς έχει θέση στην συμμαχία για την ανατροπή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της Τρόικας και της κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ.

Είναι όμως αυτονόητο ότι σ' αυτή τη συμμαχία δεν έχουν θέση πολιτικές δυνάμεις που αυτοαποκαλούνται «κεντροαριστερά», αλλά στην πράξη έχουν προσδεθεί στο άρμα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, καταστροφικών για την κοινωνία και για τη χώρα.

Read More

Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ του Δημήτρη Γιατζόγλου

1974 - 2014: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

• Η πολιτική επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ αυξάνεται ραγδαία και σταθεροποιείται σε υψηλά επίπεδα, όπως αυτό επαληθεύεται και στις ευρωεκλογές. Για πρώτη φορά ένα κόμμα της Αριστεράς εγκαθίσταται στο πολιτικό πεδίο ως βασικός πόλος αναφοράς του προοδευτικού χώρου

Το 1974 η Αριστερά εκχώρησε την ηγεμονία του προοδευτικού χώρου στο ΠΑΣΟΚ. Κρύφτηκε πίσω του αρκούμενη σ' ένα ρόλο διακριτικού συνοδοιπόρου, αρνητικού σχολιαστή των «υπερβολών» του, συμπαραστάτη -συνετού κατά κανόνα- των κοινωνικών διεκδικήσεων.

Πέρα από τα μετεμφυλιακά της σύνδρομα, ήταν η λάθος ανάγνωση της συγκυρίας που καθόρισε τη στάση της: Η υπερτίμηση του κινδύνου ενός αντιδραστικού πισωγυρίσματος μαζί με την ταυτόχρονη υποτίμηση της ριζοσπαστικής αξίωσης μεγάλων κοινωνικών ομάδων να «εισβάλουν» στο πεδίο της πολιτικής εξουσίας. Έτσι λοιπόν, σε μια περίοδο έντονης πολιτικοποίησης, κατά την οποία οι κοινωνικές αντιθέσεις εγγράφονται άμεσα στο πολιτικό επίπεδο, η Αριστερά αποσύρεται από αυτό και το ΠΑΣΟΚ αναλαμβάνει να καλύψει την απουσία της.

Read More

Συζήτηση για το ΠΑΣΟΚ και τη Μεταπολίτευση του Γιάννη Μαυρή

Ανάλυση
του ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΥΡΗ

Ασκώντας κριτική στη θεωρητική προσέγγιση του R.Michels για τα πολιτικά κόμματα, ο A.Gramsi γράφει στις σημειώσεις του για το Μακιαβέλι ότι: «Μόνον από τον περίπλοκο πίνακα ολόκληρου του κοινωνικού και κρατικού συνόλου (και συχνά επίσης με διεθνείς επεμβάσεις) θα βγει η ιστορία ενός κόμματος και γι’ αυτό μπορεί να πει κανείς ότι γράφω την ιστορία ενός κόμματος δε σημαίνει τίποτε άλλο παρά ότι γράφω τη γενική ιστορία μιας χώρας από μιαν άποψη μονογραφική, για να προβληθεί μια χαρακτηριστική της πλευρά». Και συνεχίζει: «Ένα κόμμα θα έχει μεγαλύτερη ή μικρότερη σημασία και βάρος, στο μέτρο ακριβώς που η ιδιαίτερη δραστηριότητά του θα έχει βαρύνει περισσότερο ή λιγότερο στον καθορισμό της ιστορίας μιας χώρας” (Α.Γκράμσι, Για τον Μακιαβέλι, για την πολιτική και για το σύγχρονο κράτος, εκδ.Ηριδανός, Αθήνα σ.43-44).

Read More

Το σημερινό ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τη διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη του Αντώνη Κοτσακά

Η χώρα και ο ελληνικός λαός μετά την κατάρρευση της δικτατορίας βρέθηκαν σε συνθήκες έντονου κοινωνικού ριζοσπαστισμού. Ο ριζοσπαστισμός είχε επιμέρους πολιτικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά και έναν έντονο αντιαμερικανισμό με βάση όσα είχαν προηγηθεί. Ο ριζοσπαστισμός έπρεπε να βρει πολιτική έκφραση και προσανατολισμό. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και η τότε Ένωση Κέντρου, παρά τα όποια θετικά βήματα, υπό τη λαϊκή πίεση δεν μπορούσαν να υπερβούν το παρελθόν τους.
Η παραδοσιακή Αριστερά τραυματισμένη από την διάσπαση του '68, ενώ κυριαρχούσε ιδεολογικά ήταν αδύναμη να απεμπλακεί από τη στενή λογική του οικονομισμού και του ταξισμού. Πολύ περισσότερο σε αντίθεση με τον πατριωτικό χαρακτήρα του ΕΑΜ είχε ενοχικό σύνδρομο και σχέση δυσανεξίας με καθετί το πατριωτικό και εθνικό.

Read More

Περί «πασοκοποίησης» και άλλων δεινών. Εικαζόμενοι και πραγματικοί φόβοι, του Μιχάλη Σπουρδαλάκη

Ποταμῷ γὰρ οὐκ ἔστιν ἐμβῆναι δὶς τῷ αὐτῷ
(Δεν μπορείς να μπεις στο ίδιο ποτάμι για δεύτερη φορά) Ηράκλειτος

Η ηγεμονική εδραίωση του ΠΑΣΟΚ στην ελληνική πολιτική σκηνή είναι αναπόφευκτο να έχει κληροδοτήσει το σύστημα και τους φορείς εκπροσώπησης με σημαντικές λογικές και έξεις που μας υποχρεώνουν να αξιολογήσουμε. Η υποχρέωση αυτή δεν προκύπτει μόνο επετειακά αλλά και από την εν εξελίξει αναδόμηση των πολιτικών συσχετισμών τα τελευταία χρόνια, η οποία και θα γειώσει την πασοκική αυτή κληρονομιά στα νέα δεδομένα.

Read More

Τότε και τώρα: Η αργία της Κυριακής

του Νίκου Ποταμιάνου

H καθιέρωση της κυριακάτικης αργίας το 1909, έναν αιώνα πριν, ήταν το πρώτο μέτρο εργατικής νομοθεσίας που ψηφίστηκε στην Ελλάδα. Το ξήλωμα, στα χρόνια των Μνημονίων, κάθε νομικού πλαισίου που περιορίζει τον βαθμό εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας δεν θα μπορούσε να την αφήσει αλώβητη. Έχει ενδιαφέρον, πιστεύουμε, μια αναδρομή στο ιστορικό της καθιέρωσής της και η εξέταση των κοινωνικών και ιδεολογικών συμμαχιών που την προώθησαν, ίσως εκπλήξει τον αναγνώστη η (διαφορετική από τη σημερινή) στάση των μεγάλων και μικρών εργοδοτών απέναντι στην αργία της Κυριακής, την οποία θα προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε με βάση τις διαφορετικές δομές του λιανικού εμπορίου.

• Η καθιέρωσή της το 1919 και ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους καταστηματάρχες

Εργατική νομοθεσία και χριστιανικές επιταγές

Η τήρηση της αργίας με βάση τις χριστιανικές επιταγές παρέμενε ζωντανή ως πρακτική σε πολλούς βιοτεχνικούς κλάδους και σε εργοστάσια, σε γενικές γραμμές όμως είχε ατονήσει κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα στην Ελλάδα. Σε επιμέρους πόλεις και κλάδους επιτυγχάνονταν συχνά λιγότερο ή περισσότερο βραχύβιες συναινέσεις για το κλείσιμο των καταστημάτων τις Κυριακές, αρκούσε όμως η πεισματική άρνηση ελάχιστων επαγγελματιών να συμμετάσχουν στο κλείσιμο για να ναυαγήσουν οι σχετικές προσπάθειες. Στις αρχές του 20ού αιώνα είχε γίνει πια συνείδηση ότι δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί μια μόνιμη «συνεννόηση κυρίων» και απαιτούνταν νομοθετική ρύθμιση.

Read More

Εικονικός αντιαμερικανισμός. Γράφει ο Ιος

Σύμφωνα με τους κονδυλοφόρους της Δεξιάς, τον εθνάρχη τζούνιορ «τον έριξαν οι Αμερικανοί για τα πετρέλαια». Είναι όμως έτσι;

Οταν γράφονταν τούτες οι γραμμές, η επίσκεψη Σαμαρά στις ΗΠΑ δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί. Αγνοούμε ως εκ τούτου σε ποιο βαθμό τα σενάρια που ήθελαν να σηματοδοτεί ένα ριζικό αναπροσανατολισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, με προνομιακή πλέον στήριξη στις ΗΠΑ αντί της γερμανοκρατούμενης Ε.Ε., επιβεβαιώθηκαν ή παρέμειναν στη σφαίρα της επικοινωνιακής φαντασίας. Δεν μπορούμε ωστόσο παρά να επισημάνουμε μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: οι δημοσιογραφικοί κύκλοι που σήμερα εναποθέτουν τις ελπίδες της χώρας στην πατρωνία της Ουάσινγκτον, είναι οι ίδιοι ακριβώς που τα τελευταία χρόνια συνήθιζαν ν’ αποδίδουν σε σκοτεινό αμερικανικό δάκτυλο όλες τις εξελίξεις που οδήγησαν στη σταδιακή κατάρρευση της προηγούμενης κυβέρνησης της Ν.Δ.

Read More

SUBVERSIVE FESTIVAL - Ένα "ανατρεπτικό" Φεστιβάλ για 6η συνεχόμενη χρονιά

Το "SUBVERSIVE FESTIVAL" είναι ένα ιδιαίτερο φεστιβάλ, το οποίο φέτος θα διεξαχθεί για έκτη συνεχόμενη χρονιά στην Κροατία και συγκεκριμένα στην πρωτεύουσα της, το Ζάγκρεμπ. Το πρώτο έγινε το 2008 και από τότε όλα τα φεστιβάλ λαμβάνουν χωρά μέσα στο Μάη, με πολύ σημαντικές συμμέτοχες τόσο στο καθαρά κινηματογραφικό κομμάτι, όσο και στο πολιτικό-κοινωνικό με εξίσου σπουδαίες συμμέτοχες σημαντικών προσωπικοτήτων της διανόησης. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα πολυσύνθετο φεστιβάλ, χωρισμένο σε δυο βασικούς τομείς, το κινηματογραφικό σκέλος και το πολιτικό φόρουμ, με παράλληλες εκδηλώσεις, εκθέσεις και δραστηριότητες ανάλογου περιεχόμενου με σαφή πολίτικο προσδιορισμό.

 Έντονη θα είναι και η ελληνική παρουσία με τρία τρανταχτά ονόματα της σύγχρονης πολίτικης ζωής. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας, ο οικονομολόγος Γιάννης Βαρουφάκης και ο δικηγόρος, καθηγητής και συγγραφέας Κώστας Δουζίνας, θα εξηγήσουν στους συνομιλητές τους πως να αντιδράσουν στο ΔΝΤ, όταν αυτό θα τους χτυπήσει την πόρτα. Ο δεύτερος αρχικά θα δώσει μια διάλεξη με τίτλο: Yanis Varoufakis "Confessions of an Erratic Marxist", την Τρίτη 14/05, ενώ την Τετάρτη 15/05 θα παρουσιάσει στο κοινό του φεστιβάλ το βιβλίο του "Παγκόσμιος Μινώταυρος", το οποίο και έχει αποσπάσει θετικές κριτικές διεθνώς Αώο την άλλη ο πρόεδρος Αλέξης Τσιπούρας θα κάτσει στο στρόγγυλο τραπέζι με τον Slavoj Žižek, τον Jean-Luc Mélenchon και τον Κροατη συγγραφέα, φιλόσοφο και ακτιβιστή, Srećko Horvat σε μια συζήτηση για τον ρόλο που πρέπει να παίξει, η μάλλον αποδυναμωμένη, ευρωπαϊκή αριστερά.

Read More

Αποκάλυψη: Πώς από το ευρώ φτάσαμε στην πτώχευση

O χρηματιστηριακός τεχνικός αναλυτής Πάνος Παναγιώτου διενήργησε μία μεγάλη έρευνα για τα γεγονότα και το παρασκήνιο που οδήγησαν την ελληνική οικονομία από την ένταξη στο Ευρώ στην σημερινή κατάσταση. Το tvxs.gr παρουσιάζει σε 4 μέρη ολόκληρη την έκθεση η οποία βασίζεται σε διεθνείς μελέτες και απόρρητα έγγραφα. 

Read More

Στο πρόσωπο των μεταναστών η Χρυσή Αυγή εξευτελίζει τον Χριστό

Πηγή: www.enthemata.wordpress.com

Του μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης Παύλου

Την Τετάρτη ολοκληρώθηκε το διήμερο συνέδριο «Εκκλησία και Αριστερά», που οργάνωσε το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ. Για το σημαντικό αυτό συνέδριο δημοσιεύουμε μια σύντομη αποτίμηση τριών από τους συμμετέχοντες (Α. Καρίτζης, Χρ. Λάσκος, Ευ. Λιάντης), καθώς και την ομιλίας του μητροπολίτη  Σισανίου και Σιατίστης Παύλου (με μικρές περικοπές) για  το μεταναστευτικό.

Για  μένα, σαν ποιμένα, ο μετανάστης μπορεί να αποκαλυφθεί ως ο ελάχιστος αδελφός του Χριστού, ως ο ξένος τον οποίο πρέπει να φροντίσω, και η στάση μου απέναντί του θα κρίνει την ποιότητα της σχέσης μου με τον Χριστό. Ο μετανάστης είναι πρόκληση για τη γνησιότητα της ιερατικής, χριστιανικής και ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας μου· και τούτο γιατί εγώ, πέρα από κάθε άλλο, γνωρίζω ότι το μέτρο της ανθρώπινης αξίας είναι η Ενανθρώπιση του Θεού.  Γιατί περισσότερο από κάθε άλλον οφείλω να θυμάμαι ότι αυτός ο μετανάστης μπορεί να είναι ένας από αυτούς που θα έλθει από ανατολών και δυσμών και θα ανακληθεί στη Βασιλεία του Θεού και εγώ ως υιός της Βασιλείας να μείνω απέξω. Ο λόγος και η πράξη του Χριστού δεν αφήνουν περιθώρια για την όποια διαπραγμάτευση αυτής της αλήθειας. Δεν μπορούμε να διαπραγματευθούμε αυτή την αλήθεια στο όνομα κανενός εθνικισμού ή οποιουδήποτε άλλου «-ισμού».

Read More

Το πέταγμα στον ουρανό είναι στα δικά μας χέρια. Του Ανδρέα Καρίτζη

 Το κείμενο είναι η ομιλία του Α. Καρίτζη στο συνέδριο με τίτλο «Εκκλησία και Αριστερά».

Ζούμε σε μια περίοδο όπου είναι σε εξέλιξη μια τεράστια επίθεση στις ανεπτυγμένες κοινωνίες. Μια επίθεση που στο κέντρο της βρίσκεται η ίδια η ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια. Ο νεοφιλελευθερισμός - αυτό είναι το όνομα που έχει επικρατήσει διεθνώς για την περιγραφή αυτής της αντίληψης - εδράζεται σε μια θεωρητική σύλληψη για τον άνθρωπο και την κοινωνία, προϊόν μιας ενδεχομενικής συνέργιας παραγόντων στους οποίους δεν θα αναφερθώ. Το κεντρικό στοιχείο της είναι ότι οι άνθρωποι είναι κατά βάση προβληματικοί, και άρα η οποιαδήποτε προσφυγή στις ανθρωπολογικές τους ποιότητες για την πραγμάτευση των κοινωνικών ή ατομικών ζητημάτων συνιστά τον δρόμο προς την καταστροφή. Οι ανθρωπολογικές ποιότητες - ή ακριβέστερα κάποιες από αυτές - θεωρούνται πηγή παθών και μη ορθολογικών συμπεριφορών. Γι’ αυτό γενέθλιος σκοπός της νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης είναι η κατασκευή ενός νέου ανθρώπου, ενός νέου ορθολογικού τύπου ανθρώπου ικανού να ζήσει μια ζωή ρυθμισμένη και ήσυχη. Η πρώτη ύλη για μια τέτοια κατασκευή δεν είναι άλλη από τους νόμους της αγοράς, της ανταλλαγής και του ανταγωνισμού.
Για να μπορέσει ένα τέτοιο σχέδιο να υλοποιηθεί πρέπει να αλλάξουν ριζικά κάποιες ανθρωπολογικές ποιότητες. Ποιότητες που απαντώνται σε διάφορες μορφές ανά τους αιώνες, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη – τις περισσότερες φορές χωρίς να καθορίζουν τις κεντρικές συντεταγμένες της οργάνωσης των κοινωνιών, αλλά και χωρίς τις οποίες δεν μπορούν να υπάρξουν κοινωνίες - και διέπουν τις πρωταρχικές διυποκειμενικές σχέσεις (γενναιοδωρία, αλληλεγγύη, αλληλοσεβασμός, λογική του δώρου κοκ).

Read More